У пачатку кастрычніка Зялёны партал пісаў пра здабычу драпежніка ў вёсцы Дзераўная Слонімскага раёна, які, мяркуецца, нападаў на хатніх сабак. Навукоўцы з лабараторыі малекулярнай заалогіі пры Акадэміі навук, узялі біяпробу для генетычнага аналізу, каб вызначыць, кім быў забіты звер: ваўком або дзікай сабакам. 

Як паведаміла Зялёнаму парталу крыніца ў лабараторыі, штатныя эксперты па сабачых заявілі, паглядзеўшы зробленыя фота і прамеры, што няма ніякіх сумненняў у тым, што здабытая жывёла - гэта сабака.

«Дваццаць кілаграмаў не важыць нават малады воўк, а колер і вонкавы выгляд кажуць пра тое, што гэта, несумненнна, сабака. Увогуле, па выніках [знешняй] экспертызы не было патрэбы ў дарагіх малекулярных аналізах».

Крыніца таксама дадала, што генетычная праверка звера праводзіцца не будзе. Такім чынам, пацвердзілася тэорыя, высунутая ў «Газеце Слонімскай» аб тым, што жывёла была хатнім сабакам па мянушцы Балта і належала жыхару Дзераўной Генадзю Альбертавічу.

Аднак у самой гісторыі засталося мноства белых плям. Напрыклад, ці справядліва было адмаўляцца ад экспертызы? І ці з'яўляецца забітая сабака той праславутай чупакабрай, пра якую так шмат пісалі? А калі не, то ці адновяцца напады? Чаму ўсе доўга былі ўпэўненыя, што вінаваты воўк?

На гэтыя і іншыя пытанні мы папрасілі адказаць супрацоўніка «Ахова птушак Бацькаўшчыны» Віктар Фенчука - каардынатара прыродаахоўнай праграмы па назіранні за ваўком ў Белавежскай пушчы.

 

- Ці абавязкова было адмаўляцца ад генетычнай экспертызы?

- Тэарэтычна, можна. Ужо па марфалагічных прыкметах было бачна, што гэта не воўк. Адзінае, заўсёды ёсць верагоднасць, што гаворка ідзе пра гібрыд сабакі і ваўка, але ў такім выпадку генетычная экспертыза складаная і можа не выявіць відавочных зменаў. Атрымліваецца, што ў гібрыда частка генатыпу ваўчыная, частка - сабачая. І пры генетычным аналізе можна трапіць на гэтыя воўчыя кампаненты, а можна і не трапіць. Таму, калі няма выразнай веды, як гэта рабіць, і вопыту, экспертыза магла нічога не паказаць. Таму, у прынцыпе, яны зусім абгрунтавана не сталі яе рабіць.

- Калі падстрэлілі не таго драпежніка, напады могуць аднавіцца?

- Калі забілі не таго, хто еў сабак, то, вядома, такое можа быць. Наогул, ці былі рэцыдывы, не зразумела. Бо «Газета Слонімская» ўвесь час пісала пра напады, нібы звер як на працу хадзіў у вёску і там пастаянна кагосьці еў. Я не ведаю, як у гэтым выпадку, але вельмі часта, калі матэрыял грунтуецца на чутках, пры пацверджанні высвятляецца, што справа ішла не зусім так, як чакалася.

Я бы паставіў пад сумнеў саму ступень праблемы, што сапраўды там воўк зусім як чупакабра хадзіў па гародах людзей ледзь не штодня. Па-добраму, варта было б разабрацца, колькі сабак прапала. І тады будзе больш зразумела: калі сапраўды кожны тыдзень знікалі жывёлы, то значыць яны і будуць і далей знікаць, калі не тую жывёлу забілі. А калі сабакі не знікалі, а чуткі кожны раз распаўсюджваліся, то, магчыма, усё і спыніцца.

- Ці мог сабака нападаць на сабе падобных?

- Хатні сабака можа нападаць на іншых сабак, а бадзяжны тым больш - яму трэба харчавацца, такі спосаб палявання для яго магчымы.

- А воўк на сабак?

- Я не ведаю, як у гэтай сітуацыі было, але бадзяжныя сабакі ў харчаванні ваўка сустракаюцца. Ёсць звесткі, што драпежнікі ў перыяд размнажэння могуць выкарыстоўваць сабак. Калі ў ваўчыцы цечка, яна можа завабліваць у лес сабак з вёскі. А так воўк сабаку без праблем з'есць і можа заходзіць у вёску.

Толькі для драпежніка гэта будзе найбольш рызыкоўны спосаб харчавання. Такія паводзіны можна назваць выключнымі: у драпежніка ёсць падсвядомы страх чалавека, які культываваўся пакаленнямі праз вопыт пераследу. Таму воўк вельмі асцярожна сябе паводзіць. Калі воўк прыходзіць у вёску і з ланцуга кагосьці зрывае - гэта выключны выпадак. Мы сочым за ваўкамі па нашых GPS-ашыйніках - жывёлы могуць вакол вёскі хадзіць, але робяць гэта так, каб пазбегнуць прамога кантакту з чалавекам.

- Але пры гэтым часцей за ўсё медыя распаўсюджвалі інфармацыю, што ва ўсім вінаваты воўк.

- АПБ правярала большую частку выпадкаў за апошні год, дзе згадваўся напад ваўка на людзей або хатнюю жывёлу. І, як правіла, выпадкі не пацвярджаліся, і іх маштаб зусім не той. Былі выпадкі ўзаемадзеяння чалавека з ваўком, але без нападаў.

Што я магу сказаць? Людзі чуюць тое, што хочуць. І свой падсвядомы страх яны ў гэтых разадзьмутых чутках рэалізуюць. Таму тут важна не тое, што людзі кажуць ці не. Праблема ў іншым - органы дзяржаўнага кіравання прымаюць рашэнні па знішчэнні ваўка, не грунтуючыся на фактах. У іх няма статыстыкі аб тым, што воўк кусае людзей, наносіць шкоду свойскай жывёле.

Мы правяралі, робячы запыт ва ўпраўленне статыстыкі. Ёсць дадзеныя, што воўк не разносчык шаленства, а наадварот эфектыўна кантралюе распаўсюджванне асноўных разносчыкаў захворвання - сабак і ліс. Атрымліваецца, што ў органаў дзяржкіравання на руках ёсць дадзеныя, якія кажуць, што воўк не прыносіць шкоды, якая яму прыпісваецца, і што ён для пэўных праблем з'яўляецца натуральным рашэннем.

І на мой погляд, парадокс у тым, што гэта не спыняе чыноўнікаў ад раздзімання кампаніі па барацьбе з драпежнікам. У тым ліку на падставе фактаў, якія не адпавядаюць рэчаіснасці. А ў нас атрымліваецца, што раздзьмуваюцца чуткі, міфы гуляюць спачатку па газетах, потым па кіраўніцкіх кабінетах Мінлясгаса. І на падставе гэтага будуецца дзяржаўная палітыка ў галіне кіравання паляўнічага віду - ваўка.

Тарас Тарналіцкі, Зялёны Партал